header

(1400-04-18) اصول فقه الاداره - درس 85 - 86

درس خارج اصول فقه الاداره حضرت آیت الله قوامی (دامت برکاته)

درس 85 و 86 (جمعه 1400/04/18) - 28 ذی القعده 1442- (2021/07/09)

بسم الله الرحمن الرحیم

 اصول فقه الاداره –استصحاب – استصحاب در موضوعات مرکبه – ادامه پردازش اصل اعتصام سازمانی (اصل کریت سازمانی )

گفته شد که سازمان معتصم سازمانی است که به حد مصونیت از آسیب پذیری نائل شده است مثل آب معتصم یا کر که  در قبال نجاسات متنجس نمیگردد . سوال این است که حد اعتصام چیست ؟

جواب: براساس ساختار موضوعی مدیریت که 4+2 نامور شده است  میتوان حدودی را ترسیم نمود

1-محور نظم : سازمان به درجه ای از انتظام برسد که دیگر دچار بی نظمی نشود مثل منظومه شمسی که :

 يس : 38 وَ الشَّمْسُ تَجْري لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِكَ تَقْديرُ الْعَزيزِ الْعَليمِ

يس : 40 لاَ الشَّمْسُ يَنْبَغي‏ لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ في‏ فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

الرحمن : 5 الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ [1]

این منظمه منظومه سالیانی است که  بدون تخطی  و تخلف  برقرار است

 الفرقان : 62 وَ هُوَ الَّذي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً و او همان كسى است كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد براى كسى كه بخواهد متذكّر شود يا شكرگزارى كند (و آنچه را در روز كوتاهى كرده در شب انجام دهد و به عكس‏

القصص : 71 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى‏ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتيكُمْ بِضِياءٍ أَ فَلا تَسْمَعُونَ

القصص : 72 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‏ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند شب را تا قيامت بر شما جاودان سازد، آيا معبودى جز خدا مى‏تواند روشنايى براى شما بياورد؟! آيا نمى‏شنويد؟!» (71)

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند روز را تا قيامت بر شما جاودان كند، كدام معبود غير از خداست كه شبى براى شما بياورد تا در آن آرامش يابيد؟ آيا نمى‏بينيد؟!» (72)

الأعراف : 54 إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ في‏ سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‏ عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثيثاً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمينَ پروردگار شما، خداوندى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [شش دوران‏] آفريد؛ سپس به تدبير جهان هستى پرداخت؛ با (پرده تاريك) شب، روز را مى پوشاند؛ و شب به دنبال روز، به سرعت در حركت است؛ و خورشيد و ماه و ستارگان را آفريد، كه مسخّر فرمان او هستند. آگاه باشيد كه آفرينش و تدبير (جهان)، از آن او (و به فرمان او) ست! پر بركت (و زوال‏ناپذير) است خداوندى كه پروردگار جهانيان است!

  اگر منظمات انسانی با اقتباس از منظومه شمسی  و دست یابی به رمز و حد نظم پایدار در آن   جدی باشند از بعد نظم به اعتصام میرسند . یعنی به بی نظمی عود نمیکنند .

 و از آنجا که محور نظم  سازمانی دارای 4 رکن سازماندهی ،برنامه ریزی،نظارت و هماهنگی است  دقت در آیات فوق نشان از برنامه ریزی دقیق دارد (ذلک تقدیر العزیز العلیم) ونیز حد سازماندهی منسجم دارد (کل فی فلک یسبحون)که حاکی از مشخص بودن مدارحرکت هر بخش دارد . ونیز حد هماهنگی دارد (لا الشمس ینبغی لها ان تدرک القمر )  که یعنی هیج بخش در وظیفه بخش دیگر دخالت نمیکند و نیز حد نظارت دارد که دو  ایه 71 و 72 قصص به آن اشاره دارد  و اینکه در کلیه آیات منظومه نام و نظارت الله جل جلاله مشهود است .

و اما معیار نظم پایدار در منظومه شمسی چیست ؟ باید گفت در درجه اول مبنای توحیدی آن است  اگر این مبنا در هر سازمانی بانی نظم آن سازمان باشد  آن نظم پایدار ومصون از گسیختگی و بی نظمی خواهد گردید .(ادامه دارد )

[1] و خورشيد (نيز براى آنها آيتى است) كه پيوسته بسوى قرارگاهش در حركت است؛ اين تقدير خداوند قادر و داناست. (38)

نه خورشيد را سزاست كه به ماه رسد، و نه شب بر روز پيشى مىگيرد؛ و هر كدام در مسير خود شناورند

خورشيد و ماه با حساب منظّمى مىگردند،

 

( 86 -  85 دانلود فایل صوتی درس )