header

فقه الاداره - درس 58 (16-11-96)

درس خارج فقه الاداره حضرت آیت الله قوامی (دامت برکاته)

درس 58 (دوشنبه 96/11/16) - 18 جمادی الاولی 1439- (2018/02/05)

بسم الله الرحمن الرحیم

فقه الحدیث10

2- نهج البلاغه 8

عهد مالک اشتر نخعی 5

مقدمه کوتاه

نگاه برنامهریزی و برنامهای را به نامه 53 ادامه میدهیم و به هر دستور حضرت به مالک اشتر به دید این‌که مستطهر به برنامه است مینگریم:

برنامه‏ ریزی نیروی انسانی

و بعد به رفتار كارگزارانت بينديش و پس از آزمايش آنها را به كارهايى، منصوب كن و به ميل خود و بدون مشورت با ديگران آنها را به كارى مگمار. زيرا دنبال هواى نفس رفتن و به رأى ديگران توجه نكردن از موارد ظلم و خيانت محسوب مى‏شود.

كارگزاران خود را از اهل تجربه و حياء، از خانواده‏هاى پاكدامن و از كسانى كه سبقت در اسلام دارند برگزين كه از نظر اخلاق بزرگوارترين و از نظر آبرو محفوظتر و طمع‏شان كمتر و عاقبت‏نگرى‏شان فزونتر است.

برنامه جبران

آن گاه روزى ايشان را فراوان قرار ده كه اين عمل باعث مى‏شود كه براى اصلاح نفس خويش قوّت بگيرند و از خوردن اموال كسانى كه زيردستشان هستند بى‏نياز گردند. و اين كار تو براى آنها اگر با دستوراتت مخالفت نمايند دليلى عليه‏شان خواهد شد و يا اگر در امانت خيانت كنند عذرى براى كارشان ندارند.

برنامه بازرسی

سپس رفتارشان را مورد بررسى قرار ده و بازرسانى از انسانهاى راستگو و وفادار بر آنها بگمار، زيرا بازرسى سرّى تو سبب مى‏شود كه آنها امانت‏دارى كنند و با مردم از روى ملاطفت و نرمى برخورد نمايند.

و هماره خود را از ياران خيانت‌كار دور نگه دار. و اگر يكى از آنها آلوده به خيانت شد و اخبار بازرسانت همگى عليه او جمع‏آورى گرديد. آن اخبار را حجت قرار ده و قبول كن.و شخص خائن را با تنبيه بدنى كيفر ده و او را به سزاى عملش برسان و او را پست و زبون كن و داغ خيانت را بر او بزن و ننگ بدنامى را به گردنش بينداز.

برنامه مالیاتی

و موضوع ماليات را آن گونه مورد توجه قرار ده كه باعث اصلاح مأمورين مالياتى و ماليات‏دهندگان گردد كه به راستى با اصلاح مسئله ماليات و ماليات‏بگيران كار ساير مردم نيز اصلاح خواهد شد. و كار مردم جز با اصلاح ماليات‏بگيران اصلاح نخواهد شد براى اين كه مردم همگى وابسته و جيره‏خوار مالياتها و ماليات‏بگيرها هستند.

و بايد ديدگاه تو در آباد كردن زمين از ديدگاهت در جلب ماليات رساتر باشد؛ زيرا كه دريافت ماليات جز با آبادانى زمين به دست نمى‏آيد و اگر كسى در طلب ماليات باشد بدون آنكه براى آباد كردن زمين قدمى بردارد به تحقيق باعث نابودى شهرها خواهد شد. و بندگان خدا را نيز به نابودى خواهد كشيد، و مدت حكومتش پايدار نخواهد ماند.

و اگر ماليات دهندگان از سنگينى مالياتها و يا از آفتى كه به محصول رسيده و يا از قطع آب و نيامدن باران و شبنم و يا از تغيير و دگرگونى زمين و آمدن سيل و يا بى‏آبى گياه كه باعث خشك شدن آنها شده شكايت داشتند به آنها تخفيف بده تا آنجا كه براى ادامه كار درست، اميدوار باشند.

و بايد آسان گرفتن تو بر آنها بر تو سنگين نيايد؛ زيرا تخفيفى كه به آنها مى‏دهى اندوخته‏اى است كه به آبادى شهرها و آرايش دادن حكومتت منجر مى‏گردد. اضافه بر اين كه خوش‏بينى و ستايش آنها را به خود جلب مى‏نمايى و خود نيز خوشحالى كه در بين آنها اجراى عدالت نموده‏اى. چه بسا كه در آينده كارى پيش آيد كه وقتى به آنها واگذار كنى چون خاطره خوشى از تو دارند بپذيرند زيرا به كشور آباد هر چه تحميل كنى بر دوش‏مى‏كشد.

و هماره ويرانى زمين به خاطر دست تنگى ساكنين آن است و آن وقت مردم درمانده و فقير مى‏گردند كه زمامدارانشان در فكر جمع كردن ثروتند و به ماندنشان بر سر كار و رياست اطمينان نداشته و از آنچه مايه عبرت است كمتر استفاده كنند.

(دانلود فایل صوتی درس)