header

اصول فقه الاداره - درس 57 (20-12-96)

درس خارج اصول فقه الاداره حضرت آیت الله قوامی (دامت برکاته)

درس 57 (یکشنبه 96/12/20) - 22 جمادی الثانی 1439- (2018/03/11)

بسم الله الرحمن الرحیم

 

دلیل عقلی 43

اخذ العلم فی موضوع الحکم8

اخذ العلم فی موضوع ضده او مثله

1-    مثال ضد= ان قطعت بوجوب الجمعه حرمت علیک؛ این محال است؛ زیرا مستلزم اجتماع حکمین متضادین است. یعنی وجوب و حرمت جمعه که به هر دو قطع است. یعنی (ان قطعت بوجوب الجمعه حرمت علیک قطعا) اگر قطع مصیب باشد هم در نظر قاطع و هم در عالم واقع و اگر قطع غیرمصیب باشد. فقط در نظر قاطع اجتماع دو حکم متضاد است، قاطع نمیتواند در آن واحد هر دو را تصدیق کند و خود را مکلف به هر دو بداند چون متضادین قابل جمع نیستند.

نکته: اگر در مقام قائل به امکان شویم در حقیقت سلب حجیت از قطع را ممکن دانستهایم و اگر قائل به امکان نشویم سلب حجیت از قطع را ممکن نمی‏دانیم. حیث اینکه ما ممکن ندانستیم پس سلب حجیت از قطع را ممکن نمیدانیم.

توضیح: اگر حین قطع به وجوب، حرمت اثبات شود. یعنی قطع من به وجوب حجیت ندارد؛ چراکه خلاف آن یعنی حرمت اثبات شده است و اگر حجت بود اثبات حرمت معنا نداشت.

2-    مثال: مثل: ان قطعت بوجوب الجمعه ثبت علیک وجوب آخر این هم محال است؛ زیرا مستلزم اجتماع حکمین متماثلین است یعنی اجتماع وجوبین در موضوع واحد یعنی جمعه یک موضوع یک وجوب دارد نه دو تا

ان قلت: محال نیست؛ چون دو وجوب یعنی یک وجوب موکد، نه دو وجوب متماثل. مانند: اجتماع دو سیاهی که میشود یک سیاهی اکید و مندک در هم، نه دو سیاهی مستقل و مجتمع. مانند: «اکرم عادلا و فقیرا» که اگر عدالت و فقر در یک شخص جمع شود یک وجوب اکرام موکد و مندک متوجه مکلف میشود. و هیچ محذوری هم پیش نمیآید؛ زیرا دو وجوب اکرام در هم اندکاک پیدا کردهاند و متحول به وجوب اکرام واحد شدهاند. ما نحن فیه هم از همین قبیل است.

قلت: این قیاس معالفارق است؛ زیرا وجوب اکرام فقیر و عادل دو وجوب در عرض هم و قابل اندکاک هستند. ولی در مانحن فیه دو وجوب جمعه در طول هم است یعنی دومی بعد از قطع به اولی بوجود میآید که قابل اندکاک و توحد نیستند.

نظر مختار ...

(دانلود فایل صوتی درس)