header

اصول فقه الاداره - درس 07 (18-07-96)

درس خارج اصول فقه الاداره حضرت آیت الله قوامی (دامت برکاته)

درس 07 (سه شنبه 96/07/18) - 19 محرم الحرام 1439- (2017/10/10)

بسم الله الرحمن الرحیم

خلط بین حجیه و ظهور

گفته شد دلالت سه نوع است؛

1-    دلالت تصوریه 2- تصدیقیه اولی3- تصدیقیه ثانیه

1-    خطور معنا به ذهن موقع شنیدن لفظ، حتی از برخورد دو سنگ به سبب وضع این دلالت با قرینه متصله بر خلاف زائل نمیشود، چه برسد به منفصله.

2-    دلالت کلام بر اینکه متکلم قصد استعمال معنا کرده است به اراده استعمالیه نه اراده جدیه. این دلالت با قرینه متصله زائل میشود.

3-    دلالت کلام بر اینکه متکلم اراده معنا را به طور واقعی و جدّی نموده است نه فقط در حد اراده استعمالیه. این دلالت هم با قرینه متصله زائل میشود.

سوال : دلالت 2و 3 آیا به قرینه منفصله هم زائل میشوند یانه؟

چواب صدر : زائل نمیشوند.

وجه عدم زوال : قرینه متصله جزء شخص کلام است و دلالت کلام اعم از تصدیقی 1و2 با او تحدید و تکمیل میشود به خلاف منفصله که خارج از شخص کلام است و دلالت 1و2 بدون او قبلا تحدید شده است و بعد از آمدنش دو دلالت همچنان باقی هستند ولی از حجیت می افتند.

جواب میرزای نایینی(ره): دلالت تصدیقی دوم و حجیت کلام با قرینه منفضله زائل میشود.

اختلاف ما با ایشان در همین مورد است و علی الظاهر ایشان بین ظهور و حجیت خلط کرده است. به عقیده ما (شهید صدر(ره)) قرینه منفصله، دلالت دوم را تکذیب میکند نه زائل. یعنی آن را حجت نمیداند.
موید ما طبع عقلایی و ذوق است که قرینه متصله را مخالف خود نمی داند و مخالف ظهور تصدیقی دوم نمیداند. بلکه عامل مکمل ظهور تصدیقی دوم میداند. ولی قرینه منفصله خلاف ذوق و طبع عقلایی شمرده میشود. زیرا که مخالف ظهور تصدیقی دوم که منعقد شده میباشد و آن را زائل میکند و مکمل آن حساب نمیشود.

اگر طبق نظر میرزای نایینی قرینه منفصله باعث زوال دلالت تصدیقی دوم شده بود، معنایی برای مخالفت آن با این ظهور نبود. زیرا ظهوری نبود که مخالف آن باشد.

نتیجه اینکه رای ما صحیح و رای میرزا غیر تامّ است و قرینه منفصله فقظ زائل کننده حجیت دلالت تصدیقی دوم است و نه زائل کننده آن و این همان است که ما آن را " خلط بین ظهور و حجیت " نام نهادیم.

نظر مختار

به نظر میرسد حق با میرزای نایینی(ره) است. زیرا دلالت تصدیقی دوم حاکی از اراده جدی متکلم است و وقتی قرینه منفضله می آورد یعنی من جدی نبوده ام و فقط اراده استعمالیه داشته ام و این یعنی تصدیقی اول باقی و دوم زائل است. والله العالم

(دانلود فایل صوتی درس)