header

اصول فقه الاداره - درس 84 (19-02-96)

درس خارج اصول فقه الاداره حضرت آیت الله قوامی (دامت برکاته)

درس 84 (سه شنبه 96/02/19) - 12 شعبان المعظم 1438- (2017/05/09)

بسم الله الرحمن الرحیم

وسانل اثبات التعبدی

مرحله اول :حجیت خبر واحد(فی الجمله حجت است به آیه نباء + اخبار +سیره متشزعه و عقلا )

مرحله دوم :مصادیق خبر واحد (فی تحدید دائره الخبر الحجه )

1-   خبر ثقه(اعم از عادل و غیر عادل )

2-   خبر موافق و مخالف شهرت فتوایی

3-   خبر حسی و حدسی

4-   اجماع منقول به خبر واحد

گفته شد که خبر حدسی حجت نیست ولی حسی حجت است، اجماع یا اتفاق منقول میتواند هم حدسی و هم حسی باشد. اگر قول امام را حدس بزند و استکشاف کند از اتفاق مجموع علما بر یک فتوای معین. این نقل حجت نیست ولی اگر اتفاق فتوایی را نقل کند از روی حس یعنی واقعا اتفاق را حس کند و نقل کند. این نقل اتفاق، حجت است. چون اتفاق ملازم قول معصوم است البته اگر مبنای منقول الیه الاتفاق این باشد که بین اتفاق و رأی امام علیه السلام ملازمه است.

ثمره این بحث این است که مثلا شیخ طوسی(ره) اجماعی را نقل کند و ضمن آن اجماع قول امام علیه السلام هم باشد. بعضی معتقدند این اجماع منقول حجت نیست چون مصداق نقل خبر حدسی است و به سبب قاعده لطف[1] است. ولی اگر شیخ طوسی(ره) اتفاقی را حس کرده باشد و اتفاق را نقل کند و اخبار کند این نقل مصداق خبر حسی است و حجت است و نزد کسی که این اجماع برایش نقل شده است و ملازمه بین اتفاق و رأی امام می بیند. رأی امام هم برایش اثبات میشود و حجت است.


[1] عبارت ذیل تعریف مشهور قاعده لطف است
«
اللطف ما یقرب العبد الی الطاعه و یبعده عن المعصیه».

اگر مجمعین خطا کرده باشند و امام با آن مخالف باشد روی قاعده لظف باید مخالفت خود را آشکار کند و چون نکرده پس موافق مجمعین است زیرا لطف خدا یعنی اینکه هرچه بنده را به شرع نزدیک میکند راهنمایی و هر چه دور میکند تحذیر دهد .

یكی از اصول و قواعد مهم در کلامعدلیه، قاعده لطف است كه پس از قاعده حسن و قبح عقلی مهمترین قاعده کلامیبه شمار می‌رود. متکلمانعدلیه بسیاری از آموزه‌ها و عقایددینی را براساس آن اثبات كرده‌اند. وجوبتکالیف دینی، ‌لزوم بعثت پیامبران،و وجوب عصمتانبیا، وعده و وعیدهای الهی، حسن آلام ابتداییو وجوب امامت از جمله مسائلی است كه بر این قاعده استوار گردیده‌اند.

(دانلود فایل صوتی درس)